The purpose of the query and preliminary archival survey was to identify the structure and holdings of German aerial photographs from the Second World War preserved in the National Archives and Records Administration (NARA) in College Park, Maryland, USA, for research on the civilian population of Warsaw’s Wola district during the Warsaw Uprising of 1944, and subsequently to select and acquire relevant photographs.
As a result of this work, archival units with the greatest research value in relation to the objectives of the project were identified and selected. The materials document Warsaw, including the Wola district, showing the urban landscape before the outbreak of the Warsaw Uprising in 1944 and during the course of the fighting. They also provide insight into the structure of the German aerial-photograph collections preserved at NARA and facilitate the reconstruction of the probable original organization of these resources within the German armed forces and archival system.
Digital copies (scans) of aerial photographs and documents were obtained from five archival units within the Records of the Defense Intelligence Agency (Record Group 373 – RG 373). These archival units are: DT-TM 5 16735–16825 (complete set of photographs), DT-TM 3 Poland (selected photographs), GX 8193 SD (selected photographs), GX 8193 SK (complete set of photographs), and GX 12393 SK (selected photographs).
A total of 177 unique German aerial photographs and photogrammetric materials from the Second World War were acquired as digital copies in the form of double-sided scans (recto and verso). Of these, 72 photographs depict Warsaw before, during, and after the Warsaw Uprising of 1944. The remaining 105 photographs document the structure of the archival collection in its present form and, at the same time, provide valuable material for reconstructing and analysing its original organisation prior to its acquisition and processing by the Western Allies at the end of the Second World War.
The acquired dataset will be used for further research on the civilian population of Warsaw’s Wola district during the Warsaw Uprising of 1944. The materials may also be used for research on a wide range of topics within the humanities, social sciences, and natural and technical sciences.
The international archival research during which these research data were acquired was carried out under Activity IV.4.1, “Comprehensive Support Programme for Doctoral Students at the University of Warsaw”, within the call “Microgrants for Doctoral Students of the University of Warsaw in 2026”, funded by the “Excellence Initiative – Research University” Programme of the University of Warsaw.
During the international archival research on German aerial photographs from the Second World War, conducted at the National Archives and Records Administration (NARA) in College Park, Maryland, USA, in May 2026, a total of 390 digital files were created. These consisted of double-sided (recto and verso) scans of 177 photographs/photogrammetric items, resulting in 354 files, as well as 36 additional scans of verso sides.
The acquired digital copies (scans) of archival photographs are available in two versions:
- Master files (identified by the tag “Masters”): images stored in the lossless TIFF format at a resolution of 1200 dpi. During the archival work, several exceptions to this standard were made in order to optimize workflow efficiency. These exceptions did not concern photographs considered crucial to the objectives of the research. In such cases, the master files were saved in JPEG format.
- Access copies (identified by the tag “Access”): images stored in JPEG format, created by reducing the dimensions of the master files to 50% of their original size (indicated in the filename by “resized_50_pct”). The largest files were reduced to 25% of their original size (indicated by “resized_25_pct”).
Thus, taking into account 390 master files (Masters) together with 390 access files (Access), the entire collection comprises a total of 780 files.
The acquired data were organized through a filename convention reflecting the archival provenance, including the reference code, of each file.
The naming convention for digital copies (scans) is presented below.
Filename structure:
RG373 + GX_00001_SK + 001 + r/v + 01 + Epson/Viisan + 200/300/600/1200_dpi + (…)
Description of filename elements used in this dataset:
- RG373 – archival record group;
- GX_00001_SK – archival unit;
- 001 – sequential photograph (exposure) number;
- r/v – recto/verso of the photograph;
- 01 – sequential scan number;
- Epson/Viisan – scanner used;
- 200/300/600/1200_dpi – scan resolution;
- (…) – optional additional descriptive information.
This naming convention is based on the system used by the National Archives (NARA), with necessary modifications.
Filename structure used by NARA:
RG373 + 175799999 + GX_12220B_SK + 001 + (01)
Description of filename elements used by NARA:
- RG373 – archival record group;
- 175799509 – NAID (National Archives Identifier) of the archival unit;
- GX_12220B_SK – archival unit designation;
- 001 – sequential photograph (frame) number;
- (01) – optional sequential number of a frame within the same image, where applicable.
The NAID element was omitted from the naming convention adopted for the present dataset because such identifiers are not assigned to materials that have not undergone institutional digitization by the archive.
In addition, the NARA system was expanded with several elements important for the future use of the acquired data:
1. Recto/verso designation, following the practice of the National Library of Poland in Warsaw, including materials made available through the Polona digital library:
- r (recto) – front side;
- v (verso) – reverse side.
2. Sequential scan number of a given image, introduced because some photographs required more than one scan, for example when scanning objects slightly larger than A3 format.
3. Scanner identification, reflecting differences in the technical specifications of the devices used:
- Epson – Epson Expression 13000XL scanner, A3 format, 2400 dpi optical resolution, CCD (Charge-Coupled Device) technology;
- Viisan – Viisan VF3240 scanner, A3 format, 2400 dpi optical resolution, CIS (Contact Image Sensor) technology.
4. Scan resolution designation:
- 1200 dpi – for recto scans of photographic prints considered particularly significant to the research objectives;
- 200/300/600 dpi – for recto scans of the remaining photographic prints;
- 200/300 dpi – for verso scans of photographic prints.
5. Additional scan information, where relevant, including details concerning the scanned area of an image or technical issues encountered during the scanning process.
Celem kwerendy – rekonesansu badawczego było rozpoznanie struktury i zasobów niemieckich zdjęć lotniczych z okresu II wojny światowej w zbiorach National Archives w College Park w stanie Maryland w Stanach Zjednoczonych (NARA) na potrzeby badań na ludnością cywilną Warszawy – dzielnicy Wola - w okresie powstania warszawskiego 1944 r., a następnie wyselekcjonowanie i pozyskanie wybranych zdjęć.
W wyniku tych działań wyselekcjonowano jednostki archiwalne o największych walorach poznawczych z perspektywy celu prowadzonych badań. Wybrane materiały z jednej strony ukazują Warszawę wraz z dzielnicą Wola, w tym stanem zabudowy przed wybuchem powstania warszawskiego 1944 r. oraz w jego trakcie, a także materiały ukazujące strukturę zbiorów niemieckich zdjęć lotniczych przechowywanych w NARA oraz pozwalające na rozeznanie co do prawdopodobnej struktury pierwotnej tych zasobów zdjęć lotniczych tj. w ramach niemieckich sił zbrojnych i archiwów.
Pozyskano kopie cyfrowe (skany) zdjęć lotniczych i dokumentów z 5 jednostek archiwalnych z zespołu Records of the Defense Intelligence Agency (Record Group 373 - RG 373). Są to następujące jednostki archiwalne: DT-TM 5 16735-16825 (komplet zdjęć), DT-TM 3 Poland (wybrane zdjęcia), GX 8193 SD (wybrane zdjęcia), GX 8193 SK (komplet zdjęć) i GX 12393 SK (wybrane zdjęcia).
Łącznie pozyskano kopie cyfrowe (w formie obustronnych skanów – recto i verso) 177 unikatowych niemieckich zdjęć lotniczych i materiałów fotogrametrycznych z okresu II wojny światowej. 72 zdjęcia przedstawiają Warszawę w okresie przed wybuchem, w trakcie i po zakończeniu powstania warszawskiego 1944 r. Pozostałe 105 zdjęć stanowi dokumentację strukturę zasobu archiwalnych w jego obecnym kształcie, a zarazem dostarcza materiałów do analizy jego struktury pierwotnej tj. przed pozyskaniem i opracowaniem przez aliantów zachodnich pod koniec II wojny światowej.
Zbiór pozyskanych danych posłuży do przeprowadzenia dalszych badań nad ludnością cywilną Warszawy – dzielnicy Wola w okresie powstania warszawskiego 1944 r. Dane te mogą także z powodzeniem zostać wykorzystywany do badań nad innymi zagadnieniami z dziedziny nauk humanistycznych, nauk społecznych, a także nauk ścisłych i przyrodniczych.
Kwerendę zagraniczną w ramach której pozyskano niniejsze dane badawcze zrealizowano w ramach Działania IV.4.1. „Kompleksowy program wsparcia dla doktorantów UW” - nabór „Mikrogranty dla doktorantów UW w 2026 r.” ze środków Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” Uniwersytetu Warszawskiego.
W toku kwerendy zagranicznej niemieckich zdjęć lotniczych z okresu II wojny światowej pozyskanych z National Archives w College Park w stanie Maryland w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej przeprowadzonej w maju 2026 r. powstało łącznie 390 plików, na które składały się obustronne (recto i verso) skany 177 zdjęć/materiałów fotogrametrycznych, co daje łącznie 354 plików oraz 36 dodatkowych skanów stron verso.
Pozyskane pliki kopii cyfrowych (skanów) zdjęć archiwalnych występują w 2 wersjach:
· Pliki źródłowe (opisane tagiem „Masters” - master files): obrazy zapisane w bezstratnym formacie TIFF o rozdzielczości 1200 dpi. W toku prac archiwalnych w celu optymalizacji czasu pracy poczyniono kilka wyjątków od wskazanej zasady. Nie dotyczyły one zdjęć uznanych za kluczowe z punktu widzenia celu kwerendy. W formacie JPEG zapisano następujące pliki źródłowe z poszczególnych jednostek archiwalnych.
· Pliki wglądowe (opisane tagiem „Access” - access copies): obrazy zapisane w formacie JPEG, utworzone poprzez zmniejszenie wymiarów plików źródłowych do 50% ich oryginalnej wielkości (w nazwie pliku oznaczono jako „resized_50_pct”). Pliki o największym rozmiarze zmniejszono do 25% ich oryginalnej wielkości (w nazwie pliku oznaczono jako „resized_25_pct”).
Tym samym uwzględniając 390 plików źródłowych (Masters) wraz 390 plikami wglądowymi (Access) cały powstały zbiór liczy łącznie 780 plików.
Pozyskane dane zostały uporządkowane poprzez nadanie odpowiednich nazw plikom odzwierciedlających proweniencję archiwalną (w tym sygnaturę) każdego pliku.
Poniżej przedstawiono metodę nazewnictwa plików kopii cyfrowych (skanów).
Wzór nazwy pliku: RG373 + GX_00001_SK + 001 + r/v + 01 + Epson/Viisan + 200/300/600/1200_dpi + (…)
Opis poszczególnych elementów zawartych w nazwie pliku stosowanym w niniejszym zbiorze:
1. „RG373” – zespół archiwalny,
2. „GX_00001_SK” – jednostka archiwalna,
3. „001” – numer kolejny zdjęcia (klatki),
4. „r/v” – awers/rewers zdjęcia,
5. „01” – numer kolejny skanu,
6. „Epson/Viisan” – skaner,
7. „200/300/600/1200_dpi” – rozdzielczość skanu,
8. „(…)” – opcjonalny dodatkowy element opisowy skanu.
Przedstawiona powyżej metoda jest oparta na nazewnictwie stosowanym przez National Archives (NARA) z niezbędnymi modyfikacjami. System nazewnictwa plików kopii cyfrowych (skanów) zdjęć archiwalnych udostępnionych na stronie internetowej NARA (https://catalog.archives.gov/) jest następujący.
Wzór nazwy pliku stosowany przez National Archives: RG373 + 175799999 + GX_12220B_SK + 001 + (01)
Opis poszczególnych elementów zawartych w nazwie pliku stosowanym przez National Archives:
1. „RG 373” – zespół archiwalny,
2. „175799509” – numer identyfikacyjny jednostki archiwalnej NAID (National Archives Identification Number),
3. „GX_12220B_SK” – nazwa jednostki archiwalnej
4. „001” - numer kolejny zdjęcia (klatki),
5. „(01)” – opcjonalny numer kolejny klatki danego ujęcia (gdy występuje więcej niż jedno)
Z powyższej metody w przypadku niniejszego zbioru nie ma zastosowano numeru identyfikacyjnego jednostki archiwalnej (NAID), gdyż nie występuje on dla materiałów nie objętych digitalizacją prowadzoną instytucjonalnie przez archiwum.
Dodatkowo powyższy system wymagał uzupełnienia o kilka dodatkowych elementów istotnych z punktu widzenia dalszego wykorzystania pozyskanych danych. Są to:
1. oznaczenie awersu / rewersu dokumentu – przyjęto oznaczenia zgodnie z praktyką stosowaną przez Bibliotekę Narodową w Warszawie np. dla plików kopii cyfrowych (skanów) materiałów ikonograficznych udostępnianych w serwisie Polona: (https://polona.pl/):
- „r” (recto) dla awersu
- „v” (verso) dla rewersu
2. oznaczenie numeru kolejnego skanu danego ujęcia (zdjęcia) – w związku z koniecznością wykonania więcej niż 1 skanu niektórych zdjęć np. w przypadku skanów obiektów o rozmiarze nieznacznie większym niż A3.
3. oznaczenie urządzenia (skanera) którym został wykonany skan - z uwagi na występujące różnice w parametrach technicznych poszczególnych urządzeń:
- „Epson” – skaner Epson Expression 13000XL: format A3, rozdzielczość optyczna 2400 dpi, technologia głowicy CCD (Charge-Coupled Device)
- „Viisan” – skaner Viisan VF3240 format A3, rozdzielczość optyczna 2400 dpi, technologia głowicy CIS (Contact Image Sensor)
4. oznaczenie rozdzielczości skanu:
- 1200 dpi – dla awersów papierowych odbitek zdjęć o istotnym znaczeniu z punktu widzenia prowadzonych badań
- 200/300/600 dpi - dla awersów papierowych odbitek pozostałych zdjęć
- 200/300 dpi – dla rewersów papierowych odbitek zdjęć
5. oznaczenie dodatkowych informacji na temat skanu istotnych z punktu widzenia dalszego wykorzystania pozyskanych danych np. o obszarze zdjęcia objętym wykonanym skanem czy problemach technicznych, które wystąpiły w procesie skanowania.
El objetivo de la consulta y reconocimiento archivístico preliminar fue identificar la estructura y los recursos de las fotografías aéreas alemanas de la Segunda Guerra Mundial conservadas en la National Archives and Records Administration (NARA) en College Park, Maryland (Estados Unidos), con el fin de apoyar las investigaciones sobre la población civil del distrito de Wola, en Varsovia, durante el Levantamiento de Varsovia de 1944, así como seleccionar y obtener las fotografías más relevantes.
Como resultado de estas actividades, se identificaron y seleccionaron las unidades archivísticas con mayor valor científico para los objetivos de la investigación. Los materiales muestran la ciudad de Varsovia, incluido el distrito de Wola, documentando el estado de la urbanización antes del estallido del Levantamiento de Varsovia de 1944 y durante su desarrollo. Asimismo, permiten conocer la estructura de las colecciones de fotografías aéreas alemanas conservadas en NARA y favorecen la reconstrucción de la probable organización original de estos recursos dentro de las fuerzas armadas alemanas y sus archivos.
Se obtuvieron copias digitales (escaneos) de fotografías aéreas y documentos procedentes de cinco unidades archivísticas del fondo Records of the Defense Intelligence Agency (Record Group 373 – RG 373). Las unidades archivísticas son las siguientes: DT-TM 5 16735–16825 (conjunto completo de fotografías), DT-TM 3 Poland (fotografías seleccionadas), GX 8193 SD (fotografías seleccionadas), GX 8193 SK (conjunto completo de fotografías) y GX 12393 SK (fotografías seleccionadas).
En total, se obtuvieron 177 fotografías aéreas alemanas y materiales fotogramétricos únicos de la Segunda Guerra Mundial en forma de copias digitales realizadas como escaneos por ambas caras (recto y verso). De ellas, 72 fotografías muestran Varsovia antes, durante y después del Levantamiento de Varsovia de 1944. Las 105 fotografías restantes documentan la estructura actual del fondo archivístico y, al mismo tiempo, proporcionan materiales valiosos para reconstruir y analizar su organización original antes de que fuera recuperado y procesado por los Aliados occidentales al final de la Segunda Guerra Mundial.
El conjunto de datos obtenido servirá para llevar a cabo nuevas investigaciones sobre la población civil del distrito de Wola en Varsovia durante el Levantamiento de Varsovia de 1944. Además, estos datos pueden utilizarse con éxito en estudios relacionados con otras cuestiones de las humanidades, las ciencias sociales y las ciencias naturales y técnicas.
La investigación archivística internacional en cuyo marco se obtuvieron los presentes datos de investigación se llevó a cabo en el marco de la Acción IV.4.1, «Programa Integral de Apoyo para Doctorandos de la Universidad de Varsovia», dentro de la convocatoria «Microbecas para Doctorandos de la Universidad de Varsovia en 2026», financiada por el Programa «Iniciativa de Excelencia – Universidad de Investigación» de la Universidad de Varsovia.
Durante la investigación archivística internacional sobre fotografías aéreas alemanas de la Segunda Guerra Mundial, realizada en la National Archives and Records Administration (NARA) en College Park, Maryland (Estados Unidos), en mayo de 2026, se generó un total de 391 archivos digitales. Estos comprendían escaneos por ambas caras (recto y verso) de 177 fotografías/materiales fotogramétricos, lo que dio lugar a 354 archivos, además de 37 escaneos adicionales de caras verso.
Las copias digitales (escaneos) de las fotografías archivísticas obtenidas están disponibles en dos versiones:
- Archivos maestros (identificados mediante la etiqueta «Masters»): imágenes almacenadas en formato TIFF sin pérdidas y con una resolución de 1200 dpi. Durante los trabajos archivísticos se realizaron algunas excepciones a este criterio con el fin de optimizar el tiempo de trabajo. Dichas excepciones no afectaron a las fotografías consideradas fundamentales para los objetivos de la investigación. En estos casos, los archivos maestros se guardaron en formato JPEG.
- Copias de acceso (identificadas mediante la etiqueta «Access»): imágenes almacenadas en formato JPEG, creadas mediante la reducción de las dimensiones de los archivos maestros al 50 % de su tamaño original (indicado en el nombre del archivo como “resized_50_pct”). Los archivos de mayor tamaño se redujeron al 25 % de sus dimensiones originales (indicado como “resized_25_pct”).
Así, teniendo en cuenta los 390 archivos maestros (Masters) junto con los 390 archivos de acceso (Access), la colección resultante comprende un total de 780 archivos.
Los datos obtenidos fueron organizados mediante una convención de nomenclatura que refleja la procedencia archivística, incluida la signatura, de cada archivo.
A continuación se presenta el método de denominación de las copias digitales (escaneos).
Estructura del nombre de archivo:
RG373 + GX_00001_SK + 001 + r/v + 01 + Epson/Viisan + 200/300/600/1200_dpi + (…)
Descripción de los elementos del nombre de archivo utilizados en este conjunto de datos:
- RG373 – grupo documental;
- GX_00001_SK – unidad archivística;
- 001 – número secuencial de la fotografía (fotograma);
- r/v – recto/verso de la fotografía;
- 01 – número secuencial del escaneo;
- Epson/Viisan – escáner utilizado;
- 200/300/600/1200_dpi – resolución del escaneo;
- (…) – información descriptiva adicional opcional.
Este sistema de nomenclatura se basa en el utilizado por los National Archives (NARA), con las modificaciones necesarias.
Estructura del nombre de archivo utilizada por NARA:
RG373 + 175799999 + GX_12220B_SK + 001 + (01)
Descripción de los elementos del nombre de archivo utilizados por NARA:
- RG373 – grupo documental;
- 175799509 – identificador NAID (National Archives Identifier) de la unidad archivística;
- GX_12220B_SK – denominación de la unidad archivística;
- 001 – número secuencial de la fotografía (fotograma);
- (01) – número secuencial opcional del fotograma dentro de una misma toma, cuando existe más de uno.
El identificador NAID no se incluyó en la nomenclatura adoptada para el presente conjunto de datos, ya que dicho identificador no existe para materiales que no han sido objeto de digitalización institucional por parte del archivo.
Además, el sistema de NARA fue ampliado con varios elementos importantes para el uso posterior de los datos obtenidos:
1. Identificación de recto y verso, siguiendo la práctica de la Biblioteca Nacional de Polonia en Varsovia y de los materiales disponibles en la biblioteca digital Polona:
- r (recto) – anverso;
- v (verso) – reverso.
2. Número secuencial del escaneo de una misma imagen, debido a la necesidad de realizar más de un escaneo de ciertas fotografías, por ejemplo, cuando los objetos eran ligeramente mayores que el formato A3.
3. Identificación del escáner utilizado, debido a las diferencias técnicas entre los equipos:
- Epson – escáner Epson Expression 13000XL, formato A3, resolución óptica de 2400 dpi, tecnología CCD (Charge-Coupled Device);
- Viisan – escáner Viisan VF3240, formato A3, resolución óptica de 2400 dpi, tecnología CIS (Contact Image Sensor).
4. Indicación de la resolución del escaneo:
- 1200 dpi – para los escaneos del recto de copias fotográficas consideradas especialmente relevantes para la investigación;
- 200/300/600 dpi – para los escaneos del recto de las demás fotografías;
- 200/300 dpi – para los escaneos del verso de las fotografías.
5. Información adicional sobre el escaneo, cuando resulte pertinente para la reutilización de los datos, por ejemplo, detalles sobre el área de la fotografía incluida en el escaneo o problemas técnicos ocurridos durante el proceso de digitalización.
